B12 ვიტამინი – რა ფუნქცია აქვს და რომელი პროდუქტებიდან ვიღებთ მას?

ვიტამინების ჯგუფი B12, იგივე კობალამინი, თავისი შემადგენლობით, სხვა ვიტამინებისა და მინერალებისგან განსხვავებულია. ეს არის ერთადერთი ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერება, რომელიც ისეთ იშვიათ ლითონს შეიცავს, როგორიც კობალტია. ისიც საინტერესოა, რომ ბუნებაში კობალამინის სინთეზირება მხოლოდ ბაქტერიებს შეუძლია, რის გამოც ადამიანის ორგანიზმი მას მხოლოდ საკვები საშუალებებიდან იღებს.

ამ ბლოგში განვიხილავთ B12 ვიტამინის როლს ორგანიზმში, მის ძირითად წყაროებსა და იმ ფაქტორებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ ამ ნივთიერების ათვისებაზე.

ეს კი განსაკუთრებულად უარყოფით გავლენას ახდენს სისხლმბად სისტემებზე, რადგან წითელი უჯრედების ანუ ერითროციტების წარმოქმნის ციკლი ირღვევა. ასეთ დროს ვითარდება მეგალობლასტური ანემია, რომლის დროსაც სისხლში ჩნდება არაფუნქციური, გიგანტური უჯრედები.

მეორე ფერმენტი – მეთილმალონილ-CoA მუტაზა –ენერგიის გამომუშავებასა და ცხიმოვანი მჟავების დაშლაზეა პასუხიმსგებელი, რაც მჭიდროდ არის დაკავშირებული ნერვული სისტემის ჯანმრთელობასთან. B12 საჭიროა ნერვული ბოჭკოების დამცავი გარსის, მიელინის ფორმირებისთვის. ვიტამინის დეფიციტის დროს ორგანიზმში გროვდება მეთილმალონის მჟავა, რომელიც ნერვული ქსოვილებს აზიანებს. ეს ხშირად ვლინდება კიდურების დაბუჟებით, კოორდინაციის დარღვევით ან კოგნიტური ფუნქციების შესუსტებით.

ვინაიდან კობალამინს მხოლოდ მიკროორგანიზმები ქმნიან, მისი ბუნებრივი წყარო ცხოველური წარმოშობის პროდუქტებია. ცხოველების ორგანიზმში დიდი რაოდენობით ბაქტერიები არსებობს, რაც ამ ვიტამინის წარმოქმნას განაპირობებს.

საქონლის ღვიძლი B12 ჯგუფის ვიტამინებს ყველაზე დიდი რაოდენობით შეიცავს. ხორცში კობალამინის კონცენტრაცია შედარებით უფრო ნაკლებია, თუმცა რაციონში რეგულარული მოხმარებისას ისიც კარგ წყაროდ მიიჩნევა. 

კობალამინს შეიცავს კვერცხის გულიც. თუმცა, კვლევები აჩვენებს, რომ კვერცხიდან ამ ვიტამინის ათვისება მხოლოდ 9%-ს შეადგენს, რადგან ცილაში არსებული გარკვეული ნივთიერებები ბოჭავს ვიტამინს და აფერხებენ მის შეწოვას.

პროდუქტის შერჩევისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მასში არსებული ვიტამინის რაოდენობა, არამედ ორგანიზმის მიერ მისი ათვისების უნარიც. რძის პროდუქტების შემთხვევაში ორგანიზმი ვიტამინის 55-65%-ს ითვისებს, ხორციდან – დაახლოებით 50-60%-ს, თევზიდან კი – 42%-ს.

ხშირად ვრცელდება ინფორმაცია, რომ წყალმცენარეები, მაგალითად სპირულინა, B12-ის წყაროა. სინამდვილეში, მცენარეული სამყარო შეიცავს ე.წ. ფსევდოვიტამინებს. ეს არის ნაერთები, რომლებიც ქიმიურად ჰგავს B12-ს, მაგრამ ბიოლოგიურად სრულიად არააქტიურია. მეტიც, ფსევდოვიტამინები კონკურენციას უწევს ნამდვილ კობალამინს და შეიძლება ხელიც კი შეუშალოს მის ათვისებას. ამიტომ, მცენარეულ კვებაზე მყოფი ადამიანებისთვის ვიტამინის მიღების ერთადერთი წყარო საკვები დანამატებია.

გარდა ტემპერატურისა, მნიშვნელოვანია სინათლის ფაქტორიც. კობალამინი მგრძნობიარეა ულტრაიისფერი სხივების მიმართ. რძე და რძის პროდუქტები უმჯობესია შეინახოთ გაუმჭვირვალე შეფუთვაში და მოარიდოთ პირდაპირ მზის შუქს, რათა ვიტამინის აქტივობა არ შემცირდეს.

„ევროპროდუქტის“ მაღაზიათა ქსელში წარმოდგენილი მაღალი ხარისხის რძის ნაწარმი, ზღვის პროდუქტები და ხორცეული საშუალებას გაძლევთ შეადგინოთ დაბალანსებული რაციონი. ევროპული სტანდარტებით დამზადებული პროდუქცია ინარჩუნებს ყველა საჭირო ნივთიერებას, რაც ჯანსაღი კვებისაა აუცილებელი.